{"id":20269,"date":"2022-06-15T11:08:00","date_gmt":"2022-06-15T11:08:00","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/?post_type=wystawy&p=20269"},"modified":"2025-10-27T08:37:48","modified_gmt":"2025-10-27T08:37:48","slug":"futurum-przeszlosci-dolmed-45-lat","status":"publish","type":"wystawy","link":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wystawy\/futurum-przeszlosci-dolmed-45-lat\/","title":{"rendered":"FUTURUM PRZESZ\u0141O\u015aCI. DOLMED 45 LAT"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesne Wroc\u0142aw i Dolno\u015bl\u0105skie Centrum Medyczne DOLMED S.A. zapraszaj\u0105 na wystaw\u0119 z okazji 45-lecia powstania budynku DOLMEDU. Te ultranowoczesne i w pe\u0142ni skomputeryzowane centrum bada\u0144 diagnostycznych by\u0142o technicznym i wizualnym ewenementem swoich czas\u00f3w. Na rocznicowej wystawie w Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesnym Wroc\u0142aw zostan\u0105 zaprezentowane bogate zbiory fotograficzne DOLMEDU m.in. autorstwa znanych fotograf\u00f3w Stefana Arczy\u0144skiego i Jaros\u0142awa Adamczyka, ksi\u0119gi pami\u0105tkowe i kroniki, a tak\u017ce archiwalne materia\u0142y filmowe.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Rok 1977, \u015brodek PRL-u.
Przy Legnickiej 40 we Wroc\u0142awiu prosto z kosmosu spada i wbija si\u0119 w ziemi\u0119 meteor.
To DOLMED \u2013 Dolno\u015bl\u0105skie Centrum Diagnostyki Medycznej (dzi\u015b dzi\u015b Dolno\u015bl\u0105skie Centrum Medyczne).<\/p>

Realizacj\u0105 idei stworzenia tego ultranowoczesnego i w pe\u0142ni skomputeryzowanego centrum bada\u0144 diagnostycznych podj\u0119\u0142o si\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwo architekt\u00f3w wroc\u0142awskich \u2013 Anna i Jerzy Tarnawscy. Posiadali oni spore do\u015bwiadczenie w projektowaniu budynk\u00f3w dedykowanych powi\u0105zaniu racjonalnego funkcjonalizmu z naukami \u015bcis\u0142ymi. Efektem ich pracy by\u0142 m.in. Zak\u0142ad Elektronicznej Techniki Obliczeniowej ZETO czy prowadzona we wsp\u00f3lnym biurze projektowym Miastoprojekt Wroc\u0142aw specjalistyczna Pracownia Obiekt\u00f3w ETO.<\/p>

Dla stworzenia DOLMEDU w zrealizowanym kszta\u0142cie wa\u017cne by\u0142y dwie podr\u00f3\u017ce architekt\u00f3w: wizyta studyjna w zak\u0142adach Toshiby w Japonii, gdzie produkowano \u00f3wcze\u015bnie najnowocze\u015bniejsze maszyny cyfrowe, oraz wizyta we W\u0142oszech, sk\u0105d zam\u00f3wione i sprowadzone zosta\u0142y systemy aluminiowych \u015bcian os\u0142onowych znajduj\u0105cych si\u0119 na elewacjach budynku. Odpowiedzialno\u015b\u0107 za ich konstrukcj\u0119 powierzono Wojciechowi \u015awi\u0119cickiemu.<\/p>

15 czerwca 1977 roku odby\u0142o si\u0119 uroczyste otwarcie DOLMEDU, kt\u00f3rego osobi\u015bcie dokona\u0142 I Sekretarz KC PZPR Edward Gierek.<\/p>

DOLMED pozostaje jednym z pierwszych tego typu obiekt\u00f3w w Europie \u015arodkowo-Wschodniej. By\u0142 technicznym i wizualnym ewenementem, kt\u00f3ry wzbudza\u0142 ogromne zainteresowanie. O jego unikatowo\u015bci i spektakularno\u015bci \u015bwiadcz\u0105 licznie zgromadzone w albumie pami\u0105tkowym wpisy notabli oraz innych os\u00f3b przyje\u017cd\u017caj\u0105cych z ca\u0142ego \u015bwiata w to w\u0142a\u015bnie miejsce.<\/p>

Tarnawscy futurologiczny i funkcjonalny zarazem projekt architektury uj\u0119li w kszta\u0142t odwr\u00f3conego ostros\u0142upa, kt\u00f3ry jakby wbi\u0142 si\u0119 w ziemi\u0119. Technologiczne wyposa\u017cenie obiektu r\u00f3wnowa\u017cy\u0142y s\u0142u\u017c\u0105ce wypoczynkowi i relaksacji przestronne wn\u0119trza, wygodne kanapy i strefy wytchnienia, a w otoczeniu obiektu znalaz\u0142y si\u0119: prostok\u0105tny zbiornik wodny z par\u0105 rze\u017abiarskich \u0142ab\u0119dzi projektu wroc\u0142awskiego rze\u017abiarza Jerzego Boronia, wygodne parkingi oraz strefy zieleni. Do dzi\u015b zastosowane w DOLMEDZIE rozwi\u0105zania oraz znajduj\u0105ca si\u0119 wewn\u0105trz budynku aparatura czyni\u0105 z tego miejsca jeden z najbardziej rozpoznawalnych o\u015brodk\u00f3w profilaktycznych bada\u0144 diagnostycznych na Dolnym \u015al\u0105sku. W latach 70. XX wieku przebywanie w tym obiekcie musia\u0142o by\u0107 niezwyk\u0142ym, niemal kosmicznym do\u015bwiadczeniem, zw\u0142aszcza dla pacjent\u00f3w z mniejszych miejscowo\u015bci.<\/p>

Spos\u00f3b dzia\u0142ania wroc\u0142awskiego centrum diagnostycznego zosta\u0142 szczeg\u00f3\u0142owo przeanalizowany i przetestowany w 1983 roku, co uwieczniono w materiale filmowym popularnonaukowego programu\u00a0Sonda<\/em>\u00a0(odcinek \u201ePortret zbiorowy\u201d, prowadzenie Andrzej Kurek i Zdzis\u0142aw Kami\u0144ski), a potencja\u0142 scenograficzny budynku i jego zdolno\u015b\u0107 przenoszenia w przysz\u0142o\u015b\u0107 wykorzystano w filmie fantastycznonaukowym\u00a0Test pilota Pirxa<\/em>\u00a0(1978) czy w p\u00f3\u017aniejszej realizacji \u2013\u00a0Akademia Pana Kleksa<\/em>\u00a0(1983).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wystawa zosta\u0142a podzielona na trzy cz\u0119\u015bci \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z budynkiem DOLMEDU:<\/p>

0\u20131
TECHNOLOGIA<\/strong>\u00a0\u2013 system binarny, zero-jedynkowy, wykorzystywany w pracy komputer\u00f3w. Ojciec systemu \u2013 Gottfried Wilhelm Leibniz (1646\u20131716), jeden z pionier\u00f3w analizy matematycznej.<\/p>

\u221e
ARCHITEKTURA<\/strong>\u00a0\u2013 futurologiczna wizja, niesko\u0144czono\u015b\u0107 i ponadczasowo\u015b\u0107 architektury DOLMEDU, fotografie Stefana Arczy\u0144skiego.<\/p>

1
CZ\u0141OWIEK<\/strong>\u00a0\u2013 jednostka ludzka, jedno\u015b\u0107 jako og\u00f3\u0142 ludzko\u015bci, relacje, praca i zgoda.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Anna Tarnawska<\/strong>\u00a0(z d. \u017bemoytel) urodzi\u0142a si\u0119 30 czerwca 1923 roku w Wilnie. Do Wroc\u0142awia przyjecha\u0142a w 1946 roku i rozpocz\u0119\u0142a studia architektoniczne na Politechnice Wroc\u0142awskiej. Po studiach, w 1952 roku, zosta\u0142a zatrudniona jako projektantka w pa\u0144stwowym biurze projektowym Miastoprojekt Wroc\u0142aw i wraz z kolegami ze studi\u00f3w, pod kierunkiem Emila Kaliskiego, rozpocz\u0119\u0142a prace zwi\u0105zane z odbudow\u0105 wroc\u0142awskiego Rynku. W tym samym roku zosta\u0142a cz\u0142onkini\u0105 Stowarzyszenia Architekt\u00f3w Polskich. Jest autork\u0105 projektu m.in. Zak\u0142adu Elektronicznej Techniki Obliczeniowej ZETO (wraz z m\u0119\u017cem Jerzym Tarnawskim), najstarszego przedsi\u0119biorstwa informatycznego w Polsce, uko\u0144czonego w 1969 roku. W 1954 roku w ramach zespo\u0142u architekt\u00f3w Anna i Jerzy Tarnawscy zaj\u0119li si\u0119 zabudow\u0105 placu M\u0142odzie\u017cowego. Jako pionierzy tzw. architektury high-tech wykonali g\u0142o\u015bny projekt Dolno\u015bl\u0105skiego Centrum Diagnostyki Medycznej DOLMED, kt\u00f3rego budow\u0119 uko\u0144czono w 1977 roku. W 1970 roku Anna Tarnawska zosta\u0142a laureatk\u0105 Nagrody Wroc\u0142awia, a w 1977 roku otrzyma\u0142a Srebrny Krzy\u017c Zas\u0142ugi. W latach 80. XX wieku, w zwi\u0105zku z sytuacj\u0105 polityczn\u0105 w kraju, ma\u0142\u017ce\u0144stwo zdecydowa\u0142o si\u0119 na wyjazd do Algierii, gdzie mieszka\u0142o przez kilka lat. W 2012 roku Anna Tarnawska wraz z m\u0119\u017cem otrzyma\u0142a Honorow\u0105 Nagrod\u0119 SARP oddzia\u0142u wroc\u0142awskiego.<\/p>

Jerzy Tarnawski<\/strong>\u00a0urodzi\u0142 si\u0119 15 lutego 1926 roku w Warszawie. W 1942 roku wst\u0105pi\u0142 do Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej, walczy\u0142 w powstaniu warszawskim. Po wojnie wraz z rodzin\u0105 zosta\u0142 przesiedlony do Wroc\u0142awia i podj\u0105\u0142 nauk\u0119 na Wydziale Architektury Politechniki Wroc\u0142awskiej. W 1951 roku po\u015blubi\u0142 Ann\u0119 \u017bemoytel. Rok p\u00f3\u017aniej wst\u0105pi\u0142 do wroc\u0142awskiego oddzia\u0142u Stowarzyszenia Architekt\u00f3w Polskich, nast\u0119pnie zasiad\u0142 w jego zarz\u0105dzie. Jednocze\u015bnie zacz\u0105\u0142 prac\u0119 w pa\u0144stwowym biurze projektowym Miastoprojekt Wroc\u0142aw. Do najwa\u017cniejszych realizacji, przy kt\u00f3rych pracowa\u0142, nale\u017c\u0105: zabudowa mieszkaniowa przy ulicy \u015awidnickiej, zabudowa placu Nowy Targ i budynek ZETO. Na pocz\u0105tku lat 70. XX wieku wraz z \u017con\u0105 stworzy\u0142 projekt nowoczesnego centrum diagnostycznego DOLMED, za kt\u00f3ry Anna i Jerzy Tarnawscy zostali odznaczeni nagrod\u0105 Polskiego Komitetu Automatycznego Przetwarzania Informacji. Na otwarciu DOLMEDU 15 czerwca 1977 roku obecny by\u0142 I Sekretarz KC PZPR Edward Gierek \u2013 nagrodzi\u0142 w\u00f3wczas Jerzego Tarnawskiego Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W latach 80. XX wieku, w zwi\u0105zku z sytuacj\u0105 polityczn\u0105 w kraju, ma\u0142\u017ce\u0144stwo zdecydowa\u0142o si\u0119 na wyjazd do Algierii, gdzie mieszka\u0142o przez kilka lat. Po powrocie do Polski Jerzy Tarnawski otworzy\u0142 w\u0142asne biuro o nazwie Studio Architektoniczne Tarnawscy-Fr\u0105ckiewicz, w kt\u00f3rym obecnie pracuje jego c\u00f3rka Katarzyna wraz z Jackiem Fr\u0105ckiewiczem. Projekty tworzone przez Tarnawskich by\u0142y wielokrotnie wyr\u00f3\u017cniane. W 2012 roku Jerzy Tarnawski wraz z \u017con\u0105 otrzyma\u0142 Honorow\u0105 Nagrod\u0119 SARP oddzia\u0142u wroc\u0142awskiego.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesne Wroc\u0142aw i Dolno\u015bl\u0105skie Centrum Medyczne DOLMED S.A. zapraszaj\u0105 na wystaw\u0119 z okazji 45-lecia powstania budynku DOLMEDU. Te ultranowoczesne i w pe\u0142ni skomputeryzowane centrum bada\u0144 diagnostycznych by\u0142o technicznym i wizualnym ewenementem swoich czas\u00f3w. Na rocznicowej wystawie w Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesnym Wroc\u0142aw zostan\u0105 zaprezentowane bogate zbiory fotograficzne DOLMEDU m.in. autorstwa znanych fotograf\u00f3w Stefana Arczy\u0144skiego i Jaros\u0142awa […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":20270,"parent":0,"template":"","format":"standard","meta":[],"kategorie-wystaw":[37],"class_list":["post-20269","wystawy","type-wystawy","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","kategorie-wystaw-archiwalne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy\/20269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/wystawy"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy\/20269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35021,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy\/20269\/revisions\/35021"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie-wystaw","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie-wystaw?post=20269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}