{"id":28157,"date":"2021-01-02T13:09:00","date_gmt":"2021-01-02T13:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/?post_type=wystawy&p=28157"},"modified":"2026-03-24T10:27:54","modified_gmt":"2026-03-24T10:27:54","slug":"maszyna-czasu-tomasz-domanski","status":"publish","type":"wystawy","link":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wystawy\/maszyna-czasu-tomasz-domanski\/","title":{"rendered":"MASZYNA CZASU. TOMASZ DOMA\u0143SKI"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Spos\u00f3b dzia\u0142ania natury, bezlito\u015bnie konsekwentny i nieodwracalny, wydaje si\u0119 nam okrutny. Obserwujemy zmiany podyktowane przez czas, z kt\u00f3rymi godzimy si\u0119 nie bez b\u00f3lu. \u0141atwiej jest zrozumie\u0107 i zaakceptowa\u0107 zale\u017cno\u015b\u0107 od czasu, kiedy przygl\u0105damy si\u0119 kondycji natury w og\u00f3le, ni\u017c gdy patrzymy na to, co dotyczy nas bezpo\u015brednio, i na porz\u0105dek \u015bwiata ustalony przez nas. Naturalny rytm czasu w naszej kulturze jest odbierany przede wszystkim jako monotonny odg\u0142os przemijania. \u015awiadomo\u015b\u0107 \u201enaszego czasu\u201d dotyczy raczej jego wymiernego aspektu, a nie do\u015bwiadczania go we wzgl\u0119dnej, efemerycznej postaci. Dostrzegamy \u201ematerialno\u015b\u0107\u201d czasu poprzez widoczne zmiany, ale ruchomy proces ich powstawania cz\u0119sto umyka niezauwa\u017cony.<\/p>

Trwa\u0142o\u015b\u0107 wydaje si\u0119 bardziej honorowana ni\u017c przemijanie. Bez wzgl\u0119du jednak na spos\u00f3b rozumienia i oceniania czasu zas\u0142uguje on na ho\u0142d, jako niepokonany bohater abstrakcyjny. Dlatego postawi\u0142em na linii biegn\u0105cego czasu \u201epomnik\u201d ku jego czci. Wychodz\u0105c poza utart\u0105 tradycj\u0119 zachowywania pami\u0119ci po wielkich wydarzeniach i ich autorach, skonstruowa\u0142em maszyn\u0119 z kamienia i lodu, w kt\u00f3rej na naszych oczach dokonuje si\u0119 przemiana \u017cywio\u0142\u00f3w.\u00a0Maszyna Czasu<\/em>\u00a0postawiona jest ku czci, a jednocze\u015bnie na \u017cer czasu, jej intencj\u0105 nie jest trwanie, istnieje ona tylko jako przezroczysty, chwilowy artefakt u\u015bwiadamiaj\u0105cy nam w\u0142adz\u0119 czasu. Ta znikaj\u0105ca konstrukcja zawiera w sobie tak\u017ce paradoksalne pragnienie stawiania oporu jego niszcz\u0105cym w\u0142a\u015bciwo\u015bciom. Poprzez kr\u00f3tkotrwa\u0142e zdarzenie artystyczne chcia\u0142bym zainicjowa\u0107 wra\u017cenie zapisuj\u0105ce si\u0119 w pami\u0119ci, kt\u00f3rej natur\u0105 jest wieczna walka z czasem.<\/p>

Na wroc\u0142awskim Rynku na pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych uruchomi\u0142em\u00a0Lodowe zegary<\/em>, kt\u00f3re odmierza\u0142y czas mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Z lodu, granitu, stali i ognia konstruowa\u0142em metaforyczne maszyny (Topnienie<\/em>\u00a01993,\u00a01 m wody = 1 m ognia<\/em>\u00a01994,\u00a0Ciep\u0142o topnienia<\/em>\u00a01995), wyra\u017caj\u0105c wci\u0105\u017c \u017cyw\u0105 t\u0119sknot\u0119 cz\u0142owieka do zbudowania urz\u0105dzenia do obserwacji czasu, jego natury i charakteru. By\u0142y to dla mnie szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dzia\u0142ania, jej industrialna spektakularno\u015b\u0107 i skala doda\u0142y mi koniecznej wiary w samego siebie i co najwa\u017cniejsze w to, \u017ce jestem w stanie t\u0105 energi\u0105 pozytywnie zainfekowa\u0107 innych. W p\u00f3\u017aniejszej mojej dzia\u0142alno\u015bci wida\u0107, jak bardzo wa\u017cny i niezb\u0119dny by\u0142 to dar \u2013 wykrzesania energii z innych ludzi w celu realizacji abstrakcyjnych idei. Zawsze to podkre\u015blam,\u00a0Pomniki Czasu<\/em>\u00a0mog\u0142y zaistnie\u0107 dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu i pasji wielu ludzi, ja jestem tylko si\u0142\u0105 sprawcz\u0105.<\/p>

Ponad \u0107wier\u0107 wieku temu, podj\u0105\u0142em heroiczn\u0105 pr\u00f3b\u0119 wizualizacji czasu i przedstawienia go w formie plastycznego komunikatu. L\u00f3d idealnie reprezentuje natur\u0119 przemijania, a jego kondycja w metaforycznym uj\u0119ciu jest niezmiernie bliska naszej, ludzkiej kondycji. W przypadku\u00a0Pomnik\u00f3w Czasu<\/em>\u00a0mamy do czynienia z du\u017c\u0105 kompresj\u0105 egzystencji lodowej bry\u0142y w stosunku do czasu, jakim dysponuje cz\u0142owiek. Dzi\u0119ki plastycznemu umocowaniu, stwarzam artystyczny incydent, czyli sprzyjaj\u0105ce warunki do umownej obserwacji czasu. W trakcie akcji poddawani jeste\u015bmy pr\u00f3bie akceptacji nieuchronno\u015bci zdarze\u0144, w kt\u00f3rej wszyscy uczestniczymy.<\/p>

Maszyna Czasu<\/em>\u00a0to rodzaj stalowej konstrukcji (klatki), w kt\u00f3rej a\u017curowym wn\u0119trzu odbywa si\u0119 na oczach publiczno\u015bci spektakl transformacji \u017cywio\u0142\u00f3w. Widzowie mog\u0105 obserwowa\u0107 t\u0105 przemian\u0119 w kontek\u015bcie fizycznego procesu zamiany cia\u0142a sta\u0142ego w wod\u0119 i eteryczny gaz. Przy pomocy dzia\u0142ania czasu, kt\u00f3ry odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 narratora i cichego bohatera, mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107 proces przemiany. Oczywi\u015bcie nie bez znaczenia s\u0105 pozosta\u0142e \u017cywio\u0142y, odczuwamy je w kontek\u015bcie temperatury, wilgotno\u015bci powietrza oraz grawitacji. Spektakl odgrywany na \u017cywo dzieje si\u0119 na naszych oczach i jest rozpisany na wielogodzinny, a mo\u017ce wielodniowy proces monodramu jednego aktora \u2013 czasu.<\/p>

Pomniki Czasu<\/em>\u00a0potrafi\u0105 zatrzyma\u0107 ludzi, zach\u0119ci\u0107 do partycypacji w nie\u0142atwej sztuce koncepcyjnej, a zw\u0142aszcza w jej efemerycznej ods\u0142onie. Wydaje mi si\u0119, \u017ce ten fenomen karmi si\u0119 naszym strachem; witkacowskim b\u00f3lem istnienia i tajemnic\u0105 bytu, nostalgi\u0105 przemijania, \u201esmutkiem szcz\u0119\u015bcia\u201d Leopolda Staffa, a w ko\u0144cu atawistycznym l\u0119kiem przed \u015bmierci\u0105.\u00a0Pomniki Czasu<\/em>\u00a0w spos\u00f3b metaforyczny przetransponowa\u0142y te obawy i zahibernowa\u0142y je w lodow\u0105 bry\u0142\u0119 tymczasowego przetrwania. W tak zaaran\u017cowanej narracji przemijania odnalaz\u0142em sw\u00f3j j\u0119zyk do opisania czasu w sztuce, a poniewa\u017c ten w\u0105tek mechaniki \u015bwiata dotyczy nas wszystkich, staje si\u0119 uniwersalny. We wsp\u00f3lnym odczuwaniu up\u0142ywu czasu tkwi si\u0142a oddzia\u0142ywania tego cyklu. U\u017cywam abstrakcyjnej formu\u0142y do przedstawienia swoich przemy\u015ble\u0144 i przeczu\u0107, by po chwili poprowadzi\u0107 odbiorc\u0119 do sedna i istoty mojej intencji. Gdy publiczno\u015b\u0107 je odkrywa, staje si\u0119 odrobin\u0119 silniejsza w swojej prywatnej bitwie z czasem.<\/p>

Maszyn\u0119 Czasu<\/em>\u00a0zaprojektowa\u0142em, wykorzystuj\u0105c pierwiastek hipnotyczno-magiczny, jaki wyst\u0119puje w relacji artysty z odbiorc\u0105. To rodzaj niesymetrycznej symbiozy, spo\u0142ecze\u0144stwo odrzuca prac\u0119 artyst\u00f3w, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, jak wiele wnosz\u0105 w jego \u017cycie. Hipnotyzer-artysta ma za zadanie uwolni\u0107 widza od natarczywej potrzeby nazywania na rzecz poznania sztuki takiej, jaka ona jest w swej istocie. Ta natr\u0119tna potrzeba odwo\u0142ywania si\u0119 do realno\u015bci wynika z archetypicznego l\u0119ku przed nieznanym. Warunkiem przeprowadzenia udanej terapii i seansu hipnotycznego jest wsp\u00f3\u0142praca. Kiedy arty\u015bcie uda si\u0119 uwolni\u0107 widza od strachu, on zaakceptuje niezdefiniowane.<\/p>

W kontek\u015bcie\u00a0Pomnik\u00f3w Czasu<\/em>\u00a0nale\u017cy tak\u017ce wspomnie\u0107 o aspekcie ekologicznym, b\u0119d\u0105cym integralnie wpisanym w ich przes\u0142anie. Czy na pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych kto\u015b s\u0142ysza\u0142 o topniej\u0105cych lodowcach? W og\u00f3le m\u00f3wi\u0142o si\u0119 ma\u0142o, zw\u0142aszcza w Polsce, o narastaj\u0105cym problemie globalnego ocieplenia i jego konsekwencjach, a je\u017celi ju\u017c, to najwy\u017cej wspominano o rosn\u0105cej dziurze ozonowej, z kt\u00f3r\u0105 \u015bwiat upora\u0142 si\u0119, zatrzymuj\u0105c jej rozrost. Niew\u0105tpliwie\u00a0Pomniki Czasu<\/em>, nawet je\u015bli oparte tylko na intuicji, antycypowa\u0142y zagro\u017cenie topnieniem lodowc\u00f3w, z jakim ludzko\u015bci przysz\u0142o si\u0119 zmierzy\u0107 na pocz\u0105tku nowego stulecia. Dzisiaj to ju\u017c nie intuicja artysty, lecz realne zagro\u017cenie dla \u015bwiata i wielkie wyzwanie dla ludzko\u015bci.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wydarzenie realizowane w ramach Sympozjum Wroc\u0142aw 70\/20<\/p>

Projekt wsp\u00f3\u0142finansowany jest z Bud\u017cetu Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego<\/p>

Organizatorzy: O\u015brodek Kultury i Sztuki we Wroc\u0142awiu \u2013 Instytucja Kultury Samorz\u0105du Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego, Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesne Wroc\u0142aw oraz Gmina Wroc\u0142aw \u2013 fundator indywidualnego stypendium artystycznego<\/p>

Patronat honorowy:
Cezary Przybylski \u2013 Marsza\u0142ek Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego
Jacek Sutryk \u2013 Prezydent Miasta Wroc\u0142aw<\/p>

Partner: Ice Art<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Spos\u00f3b dzia\u0142ania natury, bezlito\u015bnie konsekwentny i nieodwracalny, wydaje si\u0119 nam okrutny. Obserwujemy zmiany podyktowane przez czas, z kt\u00f3rymi godzimy si\u0119 nie bez b\u00f3lu. \u0141atwiej jest zrozumie\u0107 i zaakceptowa\u0107 zale\u017cno\u015b\u0107 od czasu, kiedy przygl\u0105damy si\u0119 kondycji natury w og\u00f3le, ni\u017c gdy patrzymy na to, co dotyczy nas bezpo\u015brednio, i na porz\u0105dek \u015bwiata ustalony przez nas. Naturalny […]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":28158,"parent":0,"template":"","format":"standard","meta":[],"kategorie-wystaw":[37],"class_list":["post-28157","wystawy","type-wystawy","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","kategorie-wystaw-archiwalne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy\/28157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/wystawy"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy\/28157\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36051,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy\/28157\/revisions\/36051"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28158"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie-wystaw","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie-wystaw?post=28157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}