{"id":28739,"date":"2018-09-05T17:31:00","date_gmt":"2018-09-05T17:31:00","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/?post_type=wystawy&#038;p=28739"},"modified":"2026-03-24T12:31:10","modified_gmt":"2026-03-24T12:31:10","slug":"ucielesnione-dziela-z-kolekcji-dolnoslaskiego-towarzystwa-zachety-sztuk-pieknych","status":"publish","type":"wystawy","link":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wystawy\/ucielesnione-dziela-z-kolekcji-dolnoslaskiego-towarzystwa-zachety-sztuk-pieknych\/","title":{"rendered":"UCIELE\u015aNIONE. DZIE\u0141A Z KOLEKCJI DOLNO\u015aL\u0104SKIEGO TOWARZYSTWA ZACH\u0118TY SZTUK PI\u0118KNYCH"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"28739\" class=\"elementor elementor-28739\" data-elementor-post-type=\"wystawy\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-fabde0d elementor-section-full_width elementor-section-stretched elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"fabde0d\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;stretch_section&quot;:&quot;section-stretched&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-wide\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-c85b2e7\" data-id=\"c85b2e7\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f2cf6cd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f2cf6cd\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Wystawa\u00a0<em>Uciele\u015bnione<\/em>\u00a0to kolejna ods\u0142ona kolekcji Dolno\u015bl\u0105skiego Towarzystwa Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych. Kluczem do selekcji zebranych na niej prac by\u0142o cia\u0142o. Traktowane przez tw\u00f3rc\u00f3w jako medium i metafora, sta\u0142o si\u0119 ono zar\u00f3wno punktem wyj\u015bcia dla artystycznych przeobra\u017ce\u0144, jak i pretekstem do inicjowania polemiki osnutej wok\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z jego istnieniem (w sztuce i realnym \u015bwiecie), postrzeganiem i do\u015bwiadczaniem. W\u015br\u00f3d \u201euciele\u015bnionych\u201d znalaz\u0142y si\u0119: w\u0105tki spo\u0142eczne, kwestie to\u017csamo\u015bci jednostki, miejsca cz\u0142owieka\/cia\u0142a we wsp\u00f3\u0142czesnej rzeczywisto\u015bci.<\/p><p>\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-b889965 elementor-section-full_width elementor-section-stretched elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"b889965\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;stretch_section&quot;:&quot;section-stretched&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-wide\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-a6f765d\" data-id=\"a6f765d\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8822fca elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8822fca\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Nie jest ono bowiem obiektem \u201ewiecznym\u201d wpisanym na zawsze w natur\u0119; w istocie cia\u0142o by\u0142o opanowane i formowane przez histori\u0119, <br \/><\/em><em>przez spo\u0142ecze\u0144stwa, ustroje i ideologie, <br \/>a w konsekwencji jeste\u015bmy skazani na pytania, czym jest nasze w\u0142asne cia\u0142o, <br \/>nasze \u2012 ludzi wsp\u00f3\u0142czesnych, tkwi\u0105cych w spo\u0142ecze\u0144stwie<\/em>\u00a0[1].<\/p><p>Roland Barthes<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-f1b87b1 elementor-section-full_width elementor-section-stretched elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"f1b87b1\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;stretch_section&quot;:&quot;section-stretched&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-wide\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-1c11108\" data-id=\"1c11108\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7a1714b elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7a1714b\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Czym jest nasze cia\u0142o: bytem biologicznym czy produktem kultury? Podlega definiowaniu czy samo jest no\u015bnikiem znacze\u0144? Stanowi przedmiot manipulacji czy przeciwnie \u2012 determinuje nas? Jak wa\u017cne dla wsp\u00f3\u0142czesnych tw\u00f3rc\u00f3w s\u0105 te pytania, \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce chocia\u017cby ilo\u015b\u0107 dzie\u0142, jakie znajduj\u0105 si\u0119 w zbiorach Dolno\u015bl\u0105skiego Towarzystwa Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych, b\u0119d\u0105cych pr\u00f3b\u0105 odpowiedzi na nie. Prace wybrane na wystaw\u0119 odnosz\u0105 si\u0119 do wielu zagadnie\u0144: miejsca cia\u0142a we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, sposob\u00f3w funkcjonowania cia\u0142a w kulturze konsumpcyjnej, manipulowania cia\u0142em, ujarzmiania cielesno\u015bci, a nawet w\u0142\u0105czania cia\u0142a w dyskurs tocz\u0105cy si\u0119 w kontek\u015bcie zagadnie\u0144 z zakresu estetyki.<\/p><p>Cia\u0142o nale\u017cy niew\u0105tpliwie do podstawowych p\u0142aszczyzn definiowania to\u017csamo\u015bci jednostki. W oparciu o jego cechy dokonuje si\u0119 zaszeregowa\u0144 wed\u0142ug p\u0142ci, rasy, podzia\u0142\u00f3w seksualnych. Oceny te maj\u0105 dalsze konsekwencje spo\u0142eczne i kulturowe, m.in. w postaci przypisywania \u201ecia\u0142u\u201d okre\u015blonych r\u00f3l. Problemem tym zajmuje si\u0119 Ewa Partum w pracy\u00a0<em>Samoidentyfikacja<\/em>, powsta\u0142ej w 1980 roku. W serii fotomonta\u017cy artystka zestawi\u0142a w\u0142asny akt, zdefiniowany jako \u201ekobieta\u201d, m.in. z grup\u0105 przechodni\u00f3w na ulicy, t\u0142umem zebranym na chodniku, kolejk\u0105 ludzi oczekuj\u0105cych na otwarcie sklepu oraz policjantk\u0105 kieruj\u0105c\u0105 ruchem drogowym. Tym sposobem artystka chcia\u0142a pokaza\u0107, \u017ce \u201emodel wytwarzany przez tradycj\u0119 (\u2026) \u2012 wz\u00f3r osobowy kobiety \u2012 wytw\u00f3r kultury patrialchalnej, funkcjonuj\u0105cy w postaci norm \u017cycia spo\u0142ecznego w skuteczny spos\u00f3b upo\u015bledza kobiet\u0119 przy pozorach respektu dla niej\u201d [2]. Viola Ku\u015b, poruszaj\u0105ca si\u0119 w obr\u0119bie tej samej problematyki \u2012 funkcjonowania wzor\u00f3w zachowa\u0144 i r\u00f3l przypisanych kobiecie w konkretnym momencie historycznym \u2012 zdecydowa\u0142a si\u0119 na inn\u0105 strategi\u0119. Stoj\u0105c przed obiektywem aparatu, wciela\u0142a si\u0119 w postaci wiejskich kobiet \u017cyj\u0105cych w Polsce na prze\u0142omie XIX i XX wieku. W zainscenizowanym w skansenach i muzeach \u015bwiecie wykonywa\u0142a codzienne lub od\u015bwi\u0119tne czynno\u015bci im przypisane. Stara\u0142a si\u0119 przy tym, poprzez za\u0142o\u017cenie ubra\u0144, jakie nosi\u0142y jej bohaterki oraz przej\u0119cie ich gest\u00f3w i p\u00f3z, sprawdzi\u0107, czy mo\u017cliwe jest wnikni\u0119cie w ich mentalno\u015b\u0107, zrozumienie sposobu my\u015blenia. A je\u015bli si\u0119 to uda \u2012 do\u015bwiadczy\u0107, w jakim stopniu, w momencie \u201ewcielania si\u0119\u201d, zachowa sw\u0105 w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 (<em>Top-model made in Poland<\/em>, 2007).<\/p><p>Interesuj\u0105ce obie artystki rozwa\u017cania nad cia\u0142em jako konstrukcj\u0105 kulturow\u0105 podejmuje tak\u017ce Ma\u0142gorzata ET BER Warlikowska. W prezentowanej na wystawie pracy\u00a0<em>Trofeum<\/em>\u00a0z 2013 roku artystka zaw\u0119\u017ca pole artystycznej eksploracji do zagadnienia cia\u0142a jako produktu kultury popularnej. Si\u0119ga po jej symbol \u2012 Marilyn Monroe \u2012 i, by ujawni\u0107 typowy dla tej kultury mechanizm zaw\u0142aszczania cia\u0142a (w celu jego umasowienia i utowarowienia), zamienia popiersie aktorki w tytu\u0142owe trofeum \u2012 b\u0119d\u0105ce zarazem symbolem ofiary, jaka si\u0119 dokona\u0142a, jak i dumy jego posiadacza.<\/p><p>Zaw\u0142aszczanie cia\u0142a, a tak\u017ce sprawowanie w\u0142adzy nad cia\u0142em i ujarzmianie cielesno\u015bci \u2012 znalaz\u0142y si\u0119 w obszarze zainteresowa\u0144 kolejnych obecnych na wystawie artyst\u00f3w. Marta Deskur analizuje je w kontek\u015bcie religii. Realizuj\u0105c film wideo zatytu\u0142owany\u00a0<em>Fanshon Radio<\/em>\u00a0(2003) skierowa\u0142a obiektyw kamery na muzu\u0142ma\u0144skie kobiety, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce si\u0119 w t\u0142umie berli\u0144czyk\u00f3w charakterystycznym ubiorem zwi\u0105zanym z kultur\u0105 islamu. Zbigniew Libera w \u201ezabawkowym\u201d zestawie\u00a0<em>Eroica<\/em>\u00a0z 1997 roku, na kt\u00f3ry sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 figurki nagich kobiet biegn\u0105cych z podniesionymi r\u0119koma, odwo\u0142uje si\u0119, jak zauwa\u017ca Izabela Kowalczyk, \u201edo najbardziej okrutnych kod\u00f3w \u00bbm\u0119sko-wojennej\u00ab kultury (\u2026) gwa\u0142t\u00f3w masowo dokonywanych na kobietach\u201d, wskazuj\u0105c dalej, \u017ce \u201eprzemoc wobec kobiet i p\u0142yn\u0105ca z niej przyjemno\u015b\u0107 wpisana jest w wojenny mit\u201d [3].<\/p><p>Ujarzmianie cia\u0142a odbywa\u0107 si\u0119 mo\u017ce oczywi\u015bcie tak\u017ce za aprobat\u0105, a nawet z woli jego posiadacza. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w na to jest dyscyplinowanie cia\u0142a, maj\u0105ce na celu dostosowanie go do wzorc\u00f3w lansowanych przez media i reklam\u0119. Powszechny we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie kult pi\u0119kna obliguje do indywidualnych pr\u00f3b \u201emanipulowania\u201d w\u0142asnym wygl\u0105dem, za pomoc\u0105 mniej lub bardziej inwazyjnych metod. Do tych pierwszych nale\u017cy niew\u0105tpliwie osi\u0105ganie po\u017c\u0105danego wizerunku w efekcie zabieg\u00f3w kosmetycznych: te pos\u0142u\u017cy\u0142y Maciejowi Osice za wst\u0119p do osi\u0105gni\u0119cia idea\u0142u ponadczasowego, kobiecego pi\u0119kna. Artysta prezentuje go w serii\u00a0<em>Autoportret\u00f3w<\/em>\u00a0z lat 2002\u20122006, inspirowanych czarno-bia\u0142ymi fotografiami gwiazd przedwojennego kina. Do bardziej drastycznych praktyk odwo\u0142uje si\u0119 Alicja \u017bebrowska w pracy z cyklu\u00a0<em>Onone \u2014 \u015bwiat po \u015bwiecie<\/em>\u00a0(1998), osadzaj\u0105c wymy\u015blone przez siebie androgyniczne postaci w szpitalnych scenografiach (wn\u0119trza nie kojarz\u0105 si\u0119 jednak ze sterylnym ch\u0142odem, poniewa\u017c \u201eocieplone\u201d zosta\u0142y dzi\u0119ki takim rekwizytom jak baldachim, zas\u0142ony czy falbana po\u015bcieli). Tu androgyniczna ONONE \u201epoddawana jest (poddaje si\u0119) procesowi transfuzji (\u2026), kt\u00f3ry ma jednak bardziej charakter intymnej praktyki, ni\u017c zabiegu medycznego\u201d, jak zauwa\u017ca Krzysztof Dobrowolski. \u201eJest raczej przyjemno\u015bci\u0105 ni\u017c konieczno\u015bci\u0105. To \u015bwiat lub wizja rzeczywisto\u015bci (\u2026) stanowi\u0105ca odniesienie i po\u017cywk\u0119 dla wyobra\u017ani ogl\u0105daj\u0105cego\u201d. To \u201erealno\u015b\u0107 istoty obup\u0142ciowej, funkcjonuj\u0105cej na innych zasadach, poza nasz\u0105 etyk\u0105 i moralno\u015bci\u0105. St\u0105d nie ma tu choroby, l\u0119ku, a raczej pewien, niedost\u0119pny dla zwyczajnych, jednop\u0142ciowych stworze\u0144, stan istnienia\u201d [4].<\/p><p>Rozwa\u017cania nad zagadnieniem pi\u0119kna i kreacji idealnego cia\u0142a prowadzi\u0107 mog\u0105 tak\u017ce w obszar sztuki dawnej. To tutaj znalaz\u0142a inspiracj\u0119 dla serii prac\u00a0<em>Sleeping Beauty<\/em>\u00a0Joanna Nowek. Artystka wykorzysta\u0142a klasyczny motyw le\u017c\u0105cego kobiecego aktu, znanego cho\u0107by z prac Giorgione, Nicolasa Poussina, Francisca Goi, Edouarda Maneta, czy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u2012 Luciana Freuda. Na jej fotografiach kobietom towarzysz\u0105 martwe natury: dorodne owoce i warzywa, kwiaty w pe\u0142nym rozkwicie, ptasie pi\u00f3ra czy futra upolowanych zwierz\u0105t. Nie mo\u017cna ich jednak traktowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jako uzupe\u0142nienia kompozycji \u201eobraz\u00f3w\u201d. Zdaniem Joanny Stembalskiej \u201emimo pozornej blisko\u015bci i wsp\u00f3\u0142istnienia tych w\u0105tk\u00f3w [akt\u00f3w i martwych natur] zak\u0142\u00f3cona zostaje estetyczna kontemplacja dzie\u0142a (\u2026). Cia\u0142o trupio zastyg\u0142e, posiniaczone oraz zakrwawione staje si\u0119 emblematem toczonej przez Joann\u0119 Nowek dyskusji z narzuconym i powielanym stereotypem modelowego kobiecego pi\u0119kna\u201d [5].<\/p><p>Oczywi\u015bcie, zaw\u0142aszczenie przez sztuk\u0119 cia\u0142a nie zawsze ma w podtek\u015bcie jego uprzedmiotowienie. W prezentowanych na wystawie pracach Radka \u015alanego i Grzegorza Sztwiertni cia\u0142o sta\u0142o si\u0119 punktem wyj\u015bcia dla szeregu permutacji, kt\u00f3re ostatecznie doprowadzi\u0142y do powstania form abstrakcyjnych. W przypadku pierwszego artysty rysunkowy \u201eobrys\u201d postaci ludzkiej, wyra\u017any jeszcze w realizacjach z ko\u0144ca lat 90., obecnie wyzwolony z jarzma \u201eobrazowania\u201d przeobrazi\u0142 si\u0119 w czysto abstrakcyjn\u0105 gr\u0119 linii.\u00a0<em>Tarczyce<\/em>\u00a0Sztwiertni z 2016 roku s\u0105 dalekim echem obrazu wewn\u0119trznych narz\u0105d\u00f3w cz\u0142owieka. Uwik\u0142anie w kontekst cielesno\u015bci i jej konsekwencji (do kt\u00f3rych zaliczy\u0107 mo\u017cna choroby) stanowi tak\u017ce po\u015brednie \u017ar\u00f3d\u0142o dla pracy\u00a0<em>Zapis \u2012 Liber Manu Scriptus \u2012 Praeceptum Medici<\/em>\u00a0Marka Kuliga, powsta\u0142ej w 2011 roku, na kt\u00f3r\u0105 z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 zebrane, jak w podr\u0119cznym archiwum, pliki recept i innych lekarskich zapis\u00f3w.<\/p><p>Warto jeszcze powr\u00f3ci\u0107 na chwil\u0119 do podj\u0119tego wcze\u015bniej w\u0105tku ujarzmiania cia\u0142a. Powodem mo\u017ce by\u0107 praca Violi Tycz zatytu\u0142owana\u00a0<em>Anorexis<\/em>. To seria grafik inspirowanych przeznaczon\u0105 dla dziewczynek zabawk\u0105, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 wyci\u0119te z kartonu figurki kobiet i ubrania, kt\u00f3re mo\u017cna zak\u0142ada\u0107 na nie za pomoc\u0105 zaginanych, papierowych zak\u0142adek. W pracy Tycz sens zabawy zosta\u0142 zmieniony poprzez przeniesienie uwagi z ubierania, na ujawnianie tego, co pod odzie\u017c\u0105 \u2012 wychudzonego, anorektycznego cia\u0142a. Jego trupio\u015b\u0107, wyra\u017caj\u0105ca si\u0119 nie tylko w zewn\u0119trznym wygl\u0105dzie, ale tak\u017ce inercji (z tak\u0105 sam\u0105 osoby zapada si\u0119 na anoreksj\u0119, pod\u0105\u017caj\u0105c za pop-kulturowym idea\u0142em cia\u0142a w rozmiarze \u201e0\u201d), stoi w uderzaj\u0105cym kontra\u015bcie do zmys\u0142owego g\u0142osu Amandy Lear, odtwarzanego w tle pracy.<\/p><p>Odrzucenie cia\u0142a niedoskona\u0142ego jest niemal tak samo zatrwa\u017caj\u0105ce w konsekwencjach, jak odrzucenie cia\u0142a w og\u00f3le, z czym mamy do czynienia w przestrzeni wirtualnej. Sugestywnie pokazuje to w swojej pracy z 2004 roku Laura Pawela. Artystka zreprodukowa\u0142a na p\u0142\u00f3tnie obraz monitora z widocznym w prawym g\u00f3rnym rogu oknem programu Windows, zminimalizowanym do ma\u0142ego prostok\u0105ta. Wyziera z niego, widoczna tylko cz\u0119\u015bciowo, twarz zbudowana z pikseli. Potencjalnie mo\u017cemy ujawni\u0107 jej reszt\u0119, a nawet wi\u0119kszy fragment postaci, rozci\u0105gaj\u0105c obraz widocznym obok niego kursorem ze strza\u0142k\u0105. Jednak r\u00f3wnie \u0142atwo mo\u017cemy j\u0105 unicestwi\u0107.<\/p><p>Z przestrzeni\u0105 wirtualn\u0105 zwi\u0105zana jest tak\u017ce praca Paw\u0142a Kaczmarczyka (kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by uzna\u0107 jednocze\u015bnie za eksperyment socjologiczny). Tworzy j\u0105 cykl rysunk\u00f3w powsta\u0142ych w latach 2014\u20122017, uj\u0119tych wsp\u00f3lnym tytu\u0142em\u00a0<em>Ja i obrazy mojej ja\u017ani<\/em>. Prac\u0119 nad nim artysta rozpocz\u0105\u0142 od autoportretu, w kt\u00f3ry wiernie odda\u0142 sw\u00f3j rzeczywisty wygl\u0105d. Kolejne rysunki by\u0142y fantazjami wykonanymi na jego podstawie lub pr\u00f3bami odtworzenia stan\u00f3w psychicznych autora. W takiej postaci artysta, a w\u0142a\u015bciwie jego wizerunek \u2012 zniekszta\u0142cony przez formalne eksperymenty lub ewokacj\u0119 uczu\u0107 lub emocji \u2012 zaistnia\u0142 pod pseudonimem na jednym z portali spo\u0142eczno\u015bciowych. Kaczmarczyk za\u0142o\u017cy\u0142 na nim konto pod has\u0142em\u00a0<em>Akcja: Dodaj mnie do znajomych<\/em>\u00a0\u2012 obserwuj\u0105c nast\u0119pnie nie tylko reakcje innych u\u017cytkownik\u00f3w portalu na jego kolejne wcielenia (a tym samym zmiany zwi\u0105zanych z nimi znacze\u0144), ale tak\u017ce wirtualne \u017cycie stworzonej przez siebie, a zarazem cz\u0119\u015bciowo to\u017csamej z nim postaci. Stara\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zrozumie\u0107 w\u0142asn\u0105 z ni\u0105 relacj\u0119.<\/p><p>Prace Violi Tycz i dw\u00f3jki kolejnych artyst\u00f3w dotykaj\u0105 problemu wypierania cia\u0142a, jakie ma miejsce zar\u00f3wno w realnym, jak i wirtualnym \u015bwiecie. Owo wyparcie bywa cz\u0119sto rezultatem defektu, jaki posiada cia\u0142o. Takim defektem mo\u017ce by\u0107 oczywi\u015bcie odbieganie od powszechnie akceptowanych kanon\u00f3w urody. Du\u017co bardziej \u201eniewygodne\u201d problemy, zwi\u0105zane z biologicznym bytem cia\u0142a, b\u0119d\u0105ce w kulturze masowej niekiedy wr\u0119cz obszarami tabu, znalaz\u0142y si\u0119 w polu zainteresowa\u0144 Haliny Treli, \u0141ukasza Gierlaka i Paw\u0142a Ba\u015bnika.<\/p><p>Halina Trela zdecydowa\u0142a si\u0119 pokaza\u0107 na swoich rysunkach twarze starych ludzi, \u201eoszpeconych\u201d przez up\u0142ywaj\u0105cy czas. Mo\u017cna je uzna\u0107 za uciele\u015bnienia naszych w\u0142asnych obaw zwi\u0105zanych z procesami zwi\u0105zanymi ze starzeniem si\u0119 cia\u0142a. S\u0105 one jednak tak\u017ce pr\u00f3b\u0105 poszukiwania estetyki obrazu, a tak\u017ce wzbogacenia go o intelektualne tre\u015bci zwi\u0105zane z bytem dzie\u0142a sztuki. Jak bowiem zauwa\u017ca Andrzej Saj \u201eMo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce w rysunkach zachodz\u0105 takie same procesy, jak w \u017cyciu: s\u0105 one nietrwa\u0142e, osypuj\u0105 si\u0119 i mo\u017cna je \u0142atwo zniszczy\u0107. Trela wykorzystuje ten fakt w swoich pracach, celowo pokazuj\u0105c krucho\u015b\u0107 i wra\u017cliwo\u015b\u0107 na przemijanie samej materii rysunku\u201d [6]. Warto zauwa\u017cy\u0107, i\u017c \u201etwarzy\u201d do swoich prac artystka szuka\u0142a w internecie. \u201eZestetyzowane\u201d poprzez akt tw\u00f3rczy powracaj\u0105 do Internetu, gdzie mo\u017cna je ogl\u0105da\u0107. I gdzie jako dzie\u0142a sztuki staj\u0105 si\u0119 ponadczasowe.<\/p><p>\u0141ukasz Gierlak za pomoc\u0105 swojej pracy zatytu\u0142owanej\u00a0<em>Agnozja twarzy<\/em>\u00a0(2013) pozwala nam zmierzy\u0107 si\u0119 osobi\u015bcie z u\u0142omno\u015bci\u0105, jaka dotyka ludzi choruj\u0105cych na tytu\u0142ow\u0105 agnozj\u0119, zaburzaj\u0105c\u0105 zdolno\u015b\u0107 rozpoznawania znanych element\u00f3w otoczenia [7]. Pawe\u0142 Ba\u015bnik nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, co widzimy. Obraz, jaki odmalowuje przed naszymi oczami, jest bardzo sugestywny. Posi\u0142kuj\u0105c si\u0119 przyk\u0142adami XIX-wiecznego malarstwa portretowego i \u00f3wczesnej fotografii, artysta wykona\u0142 seri\u0119 wizerunk\u00f3w twarzy\u00a0<em>post mortem<\/em>\u00a0(tak zreszt\u0105 zatytu\u0142owa\u0142 ten cykl, powsta\u0142y w 2017 roku). Ka\u017cda twarz naznaczona jest innymi zmianami: niekt\u00f3re s\u0105 rozmyte, inne zdekonstruowane w efekcie post\u0119puj\u0105cego rozk\u0142adu. Podlega mu tak\u017ce materia malarska, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 ulega\u0107 powolnej destrukcji w efekcie dzia\u0142ania \u015bwiat\u0142a, wilgoci, temperatury i reakcji chemicznych zachodz\u0105cych w u\u017cytych do malowania pigmentach i werniksach. Wydaje si\u0119, i\u017c wszystko to ma uzmys\u0142owi\u0107 nam nieuchronno\u015b\u0107 proces\u00f3w, kt\u00f3rym podlegamy, uwik\u0142ani w biologiczn\u0105 egzystencj\u0119. Udowadnia nam tak\u017ce, \u017ce niezale\u017cnie od naszych pr\u00f3b zapanowania nad cia\u0142em, ostatecznie to my podlegamy jego w\u0142adzy.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-ff15257 elementor-section-full_width elementor-section-stretched elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"ff15257\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;stretch_section&quot;:&quot;section-stretched&quot;,&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-wide\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-062c0f0\" data-id=\"062c0f0\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-12dc498 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"12dc498\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Kuratorka:<\/strong> Dorota Mi\u0142kowska<\/p><p><strong>Artystki i arty\u015bci:<\/strong> Pawe\u0142 Ba\u015bnik, Marta Deskur, \u0141ukasz Gierlak, Izabella Gustowska, Pawe\u0142 Jarodzki, Pawe\u0142 Kaczmarczyk, Marek Kulig, Viola Ku\u015b, Zbigniew Libera, Joanna Nowek, Maciej Osika, Ewa Partum, Laura Pawela, Radek \u015alany, Grzegorz Sztwiertnia, Halina Trela, Viola Tycz, Ma\u0142gorzata ET BER Warlikowska, Alicja \u017bebrowska<\/p><p><strong>Przypisy:<\/strong><br \/>[1] R. Barthes,\u00a0<em>Encore le corps<\/em>, \u201eCritique\u201d 1982, no 424, cyt. za: H. Dziechci\u0144ska,\u00a0<em>Cia\u0142o, str\u00f3j, gest w czasach renesansu i baroku<\/em>, Warszawa 1996, s. 14.<br \/>[2] E. Partum,\u00a0<em>Samoidentyfikacja<\/em>, [katalog wystawy] Ma\u0142a Galeria PSP-ZPAF, Warszawa 1980, s. 7.<br \/>[3] I. Kowalczyk,\u00a0<em>Cia\u0142o i w\u0142adza. Polska sztuka krytyczna lat 90.<\/em>, Warszawa 2002, s. 202\u2012203.<br \/>[4] <a href=\"http:\/\/www.zacheta.wroclaw.pl\/kolekcje\/417-z-cyklu-onone-swiat-po-swiecie.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">http:\/\/www.zacheta.wroclaw.pl\/kolekcje\/417-z-cyklu-onone-swiat-po-swiecie.html<\/a>\u00a0(dost\u0119p: 20.08.2018).<br \/>[5] <a href=\"http:\/\/www.zacheta.wroclaw.pl\/kolekcje\/603-z-cyklu-sleeping-beauty-nadia-1.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">http:\/\/www.zacheta.wroclaw.pl\/kolekcje\/603-z-cyklu-sleeping-beauty-nadia-1.html<\/a>\u00a0(dost\u0119p: 20.08.2018).<br \/>[6] <a href=\"http:\/\/www.zacheta.wroclaw.pl\/artysci\/247-trela-halina.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">http:\/\/www.zacheta.wroclaw.pl\/artysci\/247-trela-halina.html<\/a>\u00a0(dost\u0119p: 20.08.2018).<br \/>[7] W szerszym znaczeniu praca mo\u017ce by\u0107 odczytywana jako \u201eobraz dzisiejszego spo\u0142ecze\u0144stwa, w kt\u00f3rym mamy do czynienia z coraz wi\u0119kszym murem w relacjach interpersonalnych\u201d (z informacji udzielonej autorce przez artyst\u0119).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wystawa\u00a0Uciele\u015bnione\u00a0to kolejna ods\u0142ona kolekcji Dolno\u015bl\u0105skiego Towarzystwa Zach\u0119ty Sztuk Pi\u0119knych. Kluczem do selekcji zebranych na niej prac by\u0142o cia\u0142o. Traktowane przez tw\u00f3rc\u00f3w jako medium i metafora, sta\u0142o si\u0119 ono zar\u00f3wno punktem wyj\u015bcia dla artystycznych przeobra\u017ce\u0144, jak i pretekstem do inicjowania polemiki osnutej wok\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z jego istnieniem (w sztuce i realnym \u015bwiecie), postrzeganiem i do\u015bwiadczaniem. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":28740,"parent":0,"template":"","format":"standard","meta":[],"kategorie-wystaw":[37],"class_list":["post-28739","wystawy","type-wystawy","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","kategorie-wystaw-archiwalne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy\/28739","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/wystawy"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy\/28739\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36157,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/wystawy\/28739\/revisions\/36157"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28740"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie-wystaw","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumwspolczesne.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie-wystaw?post=28739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}