Kontakt ze światem przyrody we współczesnym świecie podlega wielu procesom instytucjonalizacji spotkania z tym co pozaludzkie. Jedną z centralnych instytucji łączących dzisiejszych mieszkańców miast ze światem przyrody są ogrody zoologiczne. Według amerykańskiego socjologa i urbanisty Marka Gottdienera zrozumienie tkanki jakiegoś miasta i jego modelu społeczeństwa należy zacząć od zwiedzania zoo [1].

Heterotopiczność ogrodu zoologicznego pozwala na wniknięcie w społeczne zbiorowe fantazje na temat tego jak wyobrażamy sobie naturę, która ma być sielankowym miejscem, oazą bezkonfliktowego współistnienia ludzi i zwierząt. Sposoby ukazywania zwierząt odzwierciedlają dzisiejszy kształt kultury konsumpcji i jej ambiwalentny stosunek do istot żywych, będących jednocześnie przedmiotem troski i dominacji. Ogrody zoologiczne znajdują się dzisiaj w czołówce atrakcji turystycznych. Wystarczy choćby przypomnieć, że dzisiejsze wrocławskie zoo jest najchętniej odwiedzaną atrakcją turystyczną w Polsce i należy do pięciu najczęściej odwiedzanych tego typu placówek w Europie [2]. Na świecie co roku ogrody zoologiczne odwiedza 750 mln osób, z czego w samej Europie jest to 300 mln osób.

Wykład będzie okazją, aby przyjrzeć się problematyce mapy i przestrzeni oraz widzialności zwierząt, będących jednocześnie tematem wystawy Terytorium. W trakcie wystąpienia zastanowimy się czym jest wycieczka do zoo, czego można dowiedzieć się o nas samych obcując ze zwierzęciem w klatce oraz jak ukazywane jest to co obce, dziwne i nieludzkie. Wychodząc od prac Toma Swobody, rozważymy co oznacza ujrzenie zwierzęcia w zoo, czym w tej relacji jest ludzkie spojrzenie. Z kolei zagadnienie ‚terytorium’ zostanie ukazane poprzez pracę instytucji ogrodów zoologicznych na posiadanych kolekcjach zwierząt. Terytorium bowiem, rozumiane zarówno jako miejsce występowania i życia zwierząt, staje się główną stawką w walce o uzasadnienie sensu istnienia współczesnych ogrodów zoologicznych.
 
 
Tomasz Nowicki – absolwent filozofii, obecnie doktorant na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego z zakresu Pedagogiki i Nauk o polityce. Autor publikacji i monografii z zakresu animal studies, kultury popularnej, polityki migracyjnej i nowych technologii, łączący doświadczenie naukowe z praktyką. W pracy naukowej zajmuje się problematyką konstruowania podmiotu poprzez praktyki kulturowe związane z ogrodami zoologicznymi.
 
 
Przypisy:
[1] M. Gottdiener, New forms of consumption, Rowman & Littlefield Publishers, New York 2000.
[2] K. Janoś, Wrocławskie zoo jest jednym z najpopularniejszych w Europie. Poznaj kulisy jego sukcesu, [w:] money.pl, https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/wroclawskie-zoo-afrykarium-radoslaw,255,0,2214399.html, dostęp 2020.08.24.
 
 

 
 
Wydarzenie towarzyszące wystawie Netty Laufer i Toma Swobody Terytorium. Więcej informacji o wystawie >>>