Sytuacja o rzeczy z dziurką to jednodniowy pokaz performansów oraz wystawa osób artystycznych, które, wychodząc od tożsamości miejsca, tworzą narrację na styku gestu, historii przemocy i architektury. Charakterystyczna bryła muzeum staje się punktem wyjścia dla działań artystycznych, a zarazem przestrzenią negocjowania pamięci i sposobów jej współczesnego odczytywania. Tytułowa ‘rzecz z dziurką’ jest próbą ironicznego nazwania i rozszczelnienia zastanego porządku wpisanego w architekturę miejsca, uwzględniając jego historyczny i przemocowy kontekst. To również cytat z praktyki artystycznej jednej z zaproszonych osób, który otwiera pole dla wieloznacznych interpretacji. Wszystkie osoby artystyczne biorące udział w projekcie podejmują w swoich działaniach pojęcie schronu i jego ambiwalentną naturę. Schron – kategoria wywodząca się z doświadczenia wojny i zagrożenia – zostaje tu przepisany jako przestrzeń przechowywania współczesnego dorobku młodych osób artystycznych. Z jednej strony pełni funkcję ochronną, stając się tarczą wobec wyzwań współczesności, z drugiej zaś funkcjonuje jako laboratorium powtarzalnych, niemal mantrycznych gestów, ujawniających sprawczą moc działań efemerycznych. Każda z zaproszonych osób artystycznych będzie zajmować osobną salę ekspozycyjną muzeum, anektując ją na potrzeby własnej realizacji. Taki podział przestrzeni pozwala odczytywać kolejne kondygnacje jako autonomiczne pawilony, w których rozwijają się odrębne, choć wzajemnie rezonujące narracje.
Marcin Derda:
Czas świętować urodziny! Czas świętować, że było, że jest, że… No właśnie. Co będzie? Drożdż odpowiedzi nie dał. A Derda z balonikami w dłoni zaprasza do wspólnego świętowania możliwych przyszłości.
Leandra:
Uchylenie nieistniejących okien na pejzaż zmian wokół budynku muzeum. Leandra przygotuje live act muzyki elektronicznej, wykorzystując materiały archiwalne, wywiady i audialne kolaże found footage. Wprowadzi do środka głosy codziennych przechodniów, wybuchy zachwytu i zawodu. Zarchiwizuje rozmowę telefoniczną, przykry incydent natury romantycznej czy resztki faszyzmu pełzające wokół.
Magdalena Tryba:
Praca w muzeum przypomina działanie na styku choreografii i archiwum. Jest jak zestaw piruetów logicznych, tańców na parkiecie historii. Magdalena Tryba gra kontrastem skali i widoczności, zestawiając monumentalny walec muzeum ze znalezionymi drobnymi przedmiotami z dziurką: guzikiem, nakrętką czy małą durnostojką. W ten sposób przesuwa uwagę ku mikroskali i historiom rzeczy, które w codziennej praktyce są niemal niezauważalne. Artystka w mantrycznym geście sporządzi protokół nowych nabytków w swojej kolekcji rzeczy z dziurką. Tym samym odnajdzie artystyczny potencjał w śmieciach zostawianych na ulicach codziennej drogi po bułki lub spełnienie.
Anna Yena:
Gdzie chronić? W schronie. Jak zmieniać? Własnymi rękami. Ile pomników powinno być? Tyle, ile obywateli w kraju. Anna Yena odnosi się do aktualnej sytuacji Charkowa. Miasta pochłoniętego przez samozwańczą obronę języka i rzeźb. Artystka w swoim performansie ucieleśni praktyki ochrony ukraińskich zabytków i języka.
BIOGRAMY
Marcin Derda – rzeźbiarz, performer, autor instalacji i wideo. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. W 2025 obronił dyplom z rzeźby w pracowni prof. Grażyny Jaskierskiej-Albrzykowskiej oraz aneks z malarstwa w pracowni prof. Łukasza Huculaka. Laureat stypendiów i konkursów artystycznych, m.in.: Sztuka przejścia – najlepsze dyplomy ASP we Wrocławiu (2025), stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2020), Prezydenta Miasta Wrocławia (2021, 2024), program mentorski OP_YOUNG (2023), I nagroda oraz wyróżnienie w konkursie Super Forma (2022, 2024). Jego prace prezentowane były na licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granicą. Obecnie mieszka i tworzy we Wrocławiu i Koninie.
Natalia Kubik aka Leandra – artystka muzyki elektronicznej, DJ-ka, producentka. Aktualnie uczennica wrocławskiej Szkoły Muzyki Nowoczesnej. Gra i tworzy z miłości do wszystkiego co trudno zdefiniować, do eksperymentów, zabawy i odwagi w przesuwaniu muzycznych granic. Leandra potrafi oczarować słuchaczy łącząc muzyczne skrajności i zawsze stawiając na jakościowy sound. Muzyka, którą kocha, przełamuje tradycyjne struktury i niesie ze sobą obietnicę odkrycia czegoś nowego. Występowała na festiwalach takich jak Unsound, Ephemera, Spokój, Ravekjavik, WROsound, a jej mixy można było usłyszeć na wielu platformach jak londyńskie foundation.fm, włoskie Linea Radio czy polskie Oramics, Destitute i Radio Kapitał. Leandra aktywnie współtworzy i wspiera lokalną scenę muzyczną. Założyła kolektyw BITE (2018-2023), promujący dziewczyny i osoby niebinarne w polskim undergroundzie. Na antenie Radia Luz, w autorskiej audycji momentum, dzieliła się swoją miłością do kultury klubowej. Obecnie działa jako kuratorka i bookerka wrocławskiego klubu Uczulenie.
Magdalena Tryba – absolwentka studiów licencjackich (2023) i magisterskich (2026) na Wydziale Intermediów Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. W latach 2023–24 studiowała na Laboratoriach Kultury Współczesnej — studiach drugiego stopnia Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej praktyce artystycznej koncentruje się na fenomenie zbieractwa, traktowanego jako forma performansu wpisanego w codzienność. Materiały i obiekty znalezione są dla niej nośnikiem narracji spektulatywnych oraz punktem wyjścia do tworzenia asamblaży, obiektów, instalacji, wideo i działań performatywnych. Od roku 2022 pracuje w Galerii ASP w Krakowie jako asystentka, a od 2023 jako kuratorka Galerii studenckiej ASAP. Współtwórczyni niezależnej Galerii SN2022A w Krakowie, a także Kolektywu Brut. Prywatnie i zawodowo zbieraczyni.
Anna Yena – jest ukraińską artystką intermedialną, głównie działającą w obszarze sztuki performans. Obecnie mieszka i pracuje w Polsce. Jej praktyka koncentruje się wokół zagadnień przynależności kulturowej, komunikacji zarówno werbalnej, jak i niewerbalnej oraz emocjonalności społecznej i zbiorowej. Swoje prace pokazywała między innymi w Galerii Bielskiej BWA, BWA SOKÓŁ i Centrum Sztuk Performatywnych Piekarnia Instytutu Grotowskiego. Jest tegoroczną, wyróżnioną absolwentką Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie oraz absolwentką Charkowskiej Państwowej Akademii Projektowania i Sztuk.
Michał Kowalczys – urodzony w 2001 roku w Gdańsku. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. Aktualnie student Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Tworzy teksty, performans, wideo i instalacje. W praktyce artystycznej używa własnej tożsamości, traktując autofikcję jako narzędzie krytyczne. Korzysta ze słowa jako materii sztuki, łącząc awangardowe tradycje performansu mówionego z queerową perspektywą. Prace Michała były prezentowane w ramach festiwali Vor/Wiosna w Slaturhusid Art Center w Islandii (2021), Kick Off Perfo w Galerii Ul w Gdańsku (2021, 2023), Gdynia Design Days (2023), Performance Platform Lublin w Galerii Labirynt w Lublinie (2024), Wrocław Off Gallery Weekend (2024), czy Cracow Art Week Krakers (2025, 2026). Był jednym z laureatów projektu mentorskiego Głęboka Woda (2022) organizowanego przez Gdańską Galerię Miejską.