„Twe zmysły są zegarem”*: Johannes Scheffler / Stanisław Dróżdż in re-verse

11.04.2024
16:30

Twe zmysły są zegarem*: Johannes Scheffler / Stanisław Dróżdż in re-verse

*fragment epigramatu 189 (Der Mensh, der macht die Zeit) z Księgi pierwszej „Cherubinowego wędrowca” w przekładzie Andrzeja Lama.

 

„Teoria aktywności wizualnej tekstu” – tym określeniem posłużył się Jacek Wesołowski, uznany artysta konceptualny, badacz i przyjaciel Stanisława Dróżdża, w swoim niewydanym nigdy doktoracie oraz w towarzyszących mu szkicach o poezji wizualnej. Chodziło wówczas, w latach 70-tych, o zarysowanie drogi, jaką słowo poetyckie przeszło w zapisie od epoki baroku do eksperymentów konkretystów. Po przeciwnej stronie lokowałaby się działalność krytyczna i eseistyczna Tadeusza Sławka: bardziej od wizualnej interesowała go zawsze teoria „aktywności egzystencjalnej” tekstu, np. tworzenie pomostu między Williamem Blakiem i naszą plastyczno-literacką neoawangardą w zgodzie z postsekularną formułą „u-bywania”.

„Człowiek widzi Boga, / Zwierzę ziemi koło: / To każdy poznać może, / Co jego jest istotą” – pisał tymczasem Anioł Ślązak, inny poeta mistyczny, urodzony we Wrocławiu dokładnie 400 lat temu, a więc tegoroczny patron naszej liryki. Droga Dróżdża prowadziła od poezji, przez wiersze konkretne, aż do obiektów z „Alea Iacta Est”. Droga Schefflera – od liturgicznych pieśni pochwalnych do ubranej w kunsztowne aleksandryny mistyki, ledwie tolerowanej przez ówczesny Kościół. W obu przypadkach opowieść o wędrówce, jaką pokonuje zapisany wiersz, jest jednak opowieścią o Słowie i Czasie – o metafizyce w jej geometrycznym ujęciu, o chronometrii i próbach okiełznania (Dróżdż) lub opiewania (Angelus Silesius) Bezkresu przez wzory, liczby, kształty i słowa. Jak wyglądałaby taka rozmowa o istocie rzeczy i jej u-bytku, rozpisana na wiersze Anioła Ślązaka i wpisana w pojęciokształty Dróżdża?

Do takiej nieoczywistej rozmowy chciałby zaprosić Państwa Jakub Skurtys, nie jako teolog czy znawca barokowej poezji, lecz jako krytyk i badacz tej najnowszej, zwłaszcza jej awangardowych wariantów. Chciałby także, aby ten krótki spacer po wystawie stałej odbył się w zgodzie z myślą Dróżdża o czasie, czyli wbrew ruchowi wskazówek zegara, od końca: od obiektów z jubileuszowego Biennale Sztuki w Wenecji do pierwszych pojęciokształtów i debiutanckiego tomu, a zarazem od „Poglądowego opisania…” do epigramów „Cherubinowego wędrowca” i pieśni pasterskich ze „Świętej uciechy duszy….”.

Prowadzenie:
Jakub Skurtys – krytyk i historyk literatury, doktor literaturoznawstwa, specjalizujący się w poezji najnowszej i literaturze XX wieku. Autor książek krytycznoliterackich „Wspólny mianownik” (Wrocław 2020, nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia w kategorii esej) oraz „Wiersz… i cała reszta” (Kraków 2021). Teksty naukowe publikował m.in. w „Śląskich Studiach Polonistycznych”, „Pamiętniku Literackim”, „Przestrzeniach Teorii”, „Czytaniu Literatury”, „Forum Poetyki” i „Wielogłosie”. Recenzje i szkice publikuje regularnie na łamach różnych czasopism, takich jak: „Odra”, „artPapier”, „Mały Format”, „Wizje” i „Kontent”. Pracuje na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego.

Ogłoszenie o wynajmie przestrzeni gastronomicznej

Muzeum Współczesne Wrocław z siedzibą przy pl. Strzegomskim 2a zaprasza do składania ofert na najem powierzchni użytkowej zlokalizowanej na dachu budynku. Szczegóły w ogłoszeniu poniżej.

Skip to content